Ek Gıdaya Başlangıç: Ne Zaman, Kaç Öğün, Ne Kadar?
Bebeğimiz 6. ayı tamamladığında (180 gün — Dünya Sağlık Örgütü önerisi) artık ek gıdalarla tanışma zamanı gelmiş demektir.
Peki ne zaman verelim?
6. ayda gün içerisinde herhangi bir saatte (tercihen gece yatmadan önce olmayan) besin sunabilirsiniz. Besini sunarken iki beslenme arasında, ne çok aç ne çok tok olmasına özen gösterirsek ek gıdayı reddetme riski düşecektir. Emzirmeden 1-1,5 saat sonrası idealdir. Prematüre bebeklerde doktorunuzun yaklaşımı bebeğe özel olmakla birlikte, düzeltilmiş yaş 6. ayı bulduğunda ek gıdaya başlayabiliriz.
Neden 6. ayda başlıyoruz?
Bebeğimizin bağırsak sistemi henüz yeterince gelişmediği için daha erken başlandığında sindirim problemleri, atopi gibi hastalıklar gözlenebilir. Amacımız 2 yaşına kadar anne sütü almasını sağlamak olduğundan, ek gıdaya erken başlamak anne sütü alımını azaltabilir; daha az emmeye bağlı süt miktarında azalmaya yol açabilir, emzirmenin kesilmesine neden olabilir. Neden 7-8. ayda başlamıyoruz? Çünkü 6. ay itibariyle bebeğin artan besin gereksinimini anne sütü tek başına karşılamaya yetmeyebilir. Ek gıdalara erken başlamanın büyüme açısından bir üstünlüğü yoktur. Ek gıda hiçbir zaman anne sütünün yerini almamalı, anne sütünü destekleyici rol almalıdır.
Kaç öğün verelim?
6. ayında ilk 2 hafta günde 1 öğün, 2. haftadan sonra 8. aya kadar 2 öğün, 9-11 aylık dönemde 3 öğün, 12. aydan sonra 3-4 öğün ve 1-2 ara öğün şeklinde verilmelidir.
Nasıl başlayalım?
Kanıtlanmış bir şey olmamakla birlikte sebze, meyve, yoğurt ve süt ürünleri şeklinde başlanabilir. Önce meyve ile başlamak, bebeğin daha sonra sebzeleri tatsız bulmasına yol açabilir. Yine de her doktorun yaklaşımı farklıdır ve bebeğe özeldir; kesin bir kural yok. Süt ürünleri daha alerjen olduğundan sona bırakılmasını öneririm.
3 gün kuralı nedir?
3 gün kuralı, aynı besini 3 gün boyunca vererek bebeğin o besine alerjisi olup olmadığını anlamanın en kolay yoludur. Bu dönemde 3 gün boyunca aynı besini bebeğe verip mukuslu ishal, kusma, döküntü, pişik, karın ağrısı, gaz sancısı gibi şikâyetleri olursa o besine 2-3 hafta ara verilmelidir.
Bir besini "sevmiyor" demek için ne gerekir?
Daha sonra tekrar sunulmalıdır. Bir besini bebek sevmiyor diyebilmek için en az 10 kere, aralıklı olarak o besinle karşılaşmış olmalıdır. Aynı gün içerisinde birden fazla gıda tanıtılmamalı; gıdalar hijyenik şartlarda hazırlanmalı, hazırlanan besin 2 saat içinde tüketilmeli, verildikten sonra mutlaka alerjik reaksiyonlar açısından takip edilmelidir.
Ne kadar verelim?
3 gün kuralında ilk gün 3 çay kaşığı, 2. gün 6 çay kaşığı, 3. gün 9 çay kaşığı besin verilebilir. 3 gün kuralı uygulandıktan sonra başka bir besin tanıtılırken, alerji görülmeyen besin o öğüne eklenebilir. 1 öğün kabaca 1 çay bardağını geçmemelidir.
Su miktarı ne olmalı?
Kesin bir çizgi olmamakla birlikte: 6-12 aylık dönemde en az 100-150 ml (beslenme sonrası 30-100 ml sunabilirsiniz), 1-3 yaş günde 4 su bardağı, 2-3 yaş günde 5 su bardağı, 4 yaş üstü 6 su bardağı şeklinde arttırılabilir.
Suyu ne zaman verelim?
Bebeğe suyu besin sonrası teklif edelim; besin öncesi vermek midede yer kaplayacağından daha az beslenmeye neden olabilir. Gün içinde 3 saatte bir su vermeyi teklif edebilirsiniz. Burada önemli olan, hâlâ temel besin gereksiniminin anne sütünden/formül mamadan kaynaklanması ve bebeğin her istediğinde emzirilmesidir. Tercihen gündüz 3-4 saatte bir mutlaka emzirilmeli ya da formül mama verilmelidir.
Anne sütü besin gereksiniminin ne kadarını karşılar?
İlk 6 ayda bebeğin besin gereksiniminin %100'ünü, 6-10. ayda %70'ini, 11-12. aydan sonra %35'ini anne sütü/formül mama karşılar.
Bebek yemeyi ısrarla reddediyorsa
Bebek yemeyi ısrarla reddediyorsa onunla inatlaşmamalı; sakin ve sabırla, başka bir öğünde ya da günde besinin sunumunu değiştirerek tekrar deneyebilirsiniz. Zorla ağzına kaşık sokmamalısınız.
Ek gıda doneminde kesin kati kurallar yoktur, her doktorun yaklaşımı farklı olabilir. Takip eden doktorunuzun önerisine uymanızı öneririm. Bazi durumlarda anne sütü yetersizliği,büyüme gelişim geriligi,yetersiz kilo alimi gibi durumlarda ek gidaya erken geçilebilir. Ek gida bebeğe özeldir ve ulkeler arasi bile farklılık gösterebilir.