Otizm Spektrum Bozukluğu: Hangi Davranışlar Uzman Değerlendirmesi Gerektirir?
Otizm spektrum bozukluğu, doğuştan gelen ya da yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluktur. Genetik temellidir, doğuştan gelir ve ortaya çıkmasının çevresel faktörlerden de etkilendiği düşünülmektedir. Otizm dünyada 68 çocuktan birinde görülür ve erkeklerde kızlardan 5 kat fazladır.
Hangi davranışlar uzman muayenesi ve ileri inceleme gerektirir?
Bu konuda Tohum Otizm Vakfı'nın güzel bir kriterler yazısı var; aşağıdaki liste o kaynaktan alınmıştır.
- Göz teması kurmama, kısıtlı göz teması.
- Çocuğunuz ismini söylediğinizde bakmıyorsa (6-8. aylarda ismine tepki vermeye başlar).
- Söyleneni işitmiyor gibi davranıyor, yanından uzaklaşınca fark etmiyor, sizi aramıyorsa.
- İşaret ederek gösterdiğiniz bir şeye bakmıyorsa.
- Sizin yüz ifadelerinize kısıtlı tepki veriyor, siz gülünce geri gülmüyorsa.
- Taklit etmiyorsa ya da çok sınırlı taklit becerisi var ise.
- Hayali oyun oynamakta zorluk çekiyorsa.
- Gözleri bir şeye takılıp kalıyorsa.
- Parmağıyla işaret ederek istediği şeyi göstermiyorsa.
- Oyuncaklarla amacına uygun oynamayı bilmiyorsa.
- Akranlarının oynadığı oyunlara ilgi göstermiyorsa ve katılmıyorsa.
- Konuşmada akranlarının gerisinde kalmışsa ya da garip biçimde konuşuyorsa.
- Bazı sözleri tekrar tekrar ve ilişkisiz ortamlarda söylüyorsa.
- Sallanmak, çırpınmak gibi garip hareketleri varsa.
- Hep kendi bildiğince davranıyorsa.
- Bazı eşyaları döndürmek, sıraya dizmek gibi sıra dışı hareketler yapıyorsa.
- Günlük yaşamındaki düzen ve rutin değişikliklerine aşırı tepki veriyorsa.
Erken tanı ne sağlar?
Otizm, erken çocukluk döneminde 12 aylıktan itibaren belirlenebilir. Erkenden bu durumun belirlenmesi ile birlikte doğru ve yoğun eğitim alan çocuklarda olumlu yönde değişikliklerin olduğunu rapor eden bilimsel çalışmalar bulunmaktadır. Otizmin bilinen bir ilaç tedavisi henüz yoktur, tek tedavi özel eğitimdir. Bu şekilde davranış problemlerinin önüne geçilebilir.
Yukarıdaki liste hangi kaynaktan?
Bu değerlendirme listesi Tohum Otizm Vakfı'nın yayınından alınmıştır. Ayrıntılı bilgi ve güncel kaynaklar için vakfın kendi yayınlarına başvurabilirsiniz.